Test jouw energiebalans

Test jouw energiebalans

Start de test

Wat is epigenetica?

Leestijd 3 minuten
breinkennis
Wat is epigenetica

DNA fungeert als de instructiecode waarmee ons lichaam diverse taken kan uitvoeren en is bepalend voor zijn functioneren en onze eigenschappen. Opmerkelijk genoeg kan de werking van ons lichaam veranderen zonder dat deze genetische code zelf wijzigt. Epigenetica verwijst naar de factoren die deze veranderingen teweegbrengen en invloed hebben op hoe ons lichaam functioneert.

Wat betekent epigenetica?

Het woord “epigenetica” is afgeleid van het Grieks, waarbij “epi” betekent “boven” of “op” en “genetica” verwijst naar genen of erfelijkheid. Letterlijk vertaald betekent epigenetica dus “boven genetica” of “op genen”.

Epigenetica is het studiegebied dat zich bezighoudt met veranderingen in genexpressie die niet het gevolg zijn van mutaties in de DNA-sequentie. In plaats daarvan controleert epigenetica hoe genen worden ‘afgelezen’ en ‘geïnterpreteerd’ door chemische aanpassingen aan het DNA-molecuul of de eiwitten waaraan het is gekoppeld. Het begrip “epigenetica” duidt daarmee op de wijzigingen in de manier waarop genen tot uiting komen. Niet door veranderingen in de DNA-sequentie zelf, maar door chemische aanpassingen die genen aan- of uitschakelen.

We kunnen het vergelijken met een chef-kok en zijn receptenboek

Binnen elke cel van ons lichaam bevindt zich een complexe samenstelling van genen, gecodeerd in DNA. Deze genen fungeren als de bouwinstructies voor eiwitten, die cruciaal zijn voor diverse biologische processen. Epigenetische processen beheersen hoe genen worden aan- of uitgezet, door chemische aanpassingen aan het DNA of aan de eiwitten die ermee verbonden zijn. Deze fijne afstemming van genexpressie maakt het mogelijk voor cellen om zich aan te passen aan veranderende omgevingsfactoren.

Stel je voor dat het DNA in elke cel een receptenboek is, waar elk gen een uniek recept vertegenwoordigt. Epigenetica fungeert als de chef-kok in een keuken, die bepaalt welke recepten worden gebruikt. Door epigenetische veranderingen kunnen sommige recepten (genen) worden gemarkeerd als ‘niet te gebruiken’ (uitgeschakeld) of juist als ‘klaar voor gebruik’ (ingeschakeld), afhankelijk van wat de cel op dat moment nodig heeft om te functioneren.

Het verschil tussen de klassieke genetica en epigenetica

In de klassieke genetica wordt aangenomen dat onze genen als vaste instructies zijn geschreven in de DNA-code. Dit idee suggereert dat de genetische code niet meer verandert gedurende ons leven. Epigenetica, daarentegen, toont aan dat de manier waarop genen worden uitgedrukt, dynamisch is en kan worden beïnvloed door onze omgeving en levensstijl. Het is alsof we extra notities aan de kant van onze genetische code kunnen toevoegen, waardoor we de instructies kunnen aanpassen zonder de code zelf te wijzigen.

Epigenetica in de praktijk

Het begrip van epigenetische processen opent de deur naar nieuwe benaderingen van geneeskunde en gezondheidszorg. Denk hierbij aan:

  • Gezondheidsbevordering: Door gezonde levensstijlgewoonten aan te nemen, zoals regelmatige lichaamsbeweging en een uitgebalanceerd dieet, kunnen positieve epigenetische veranderingen worden bevorderd.
  • Ziektepreventie: Onderzoek suggereert dat sommige ziekten, waaronder kanker, neurologische aandoeningen en hartziekten, verband houden met epigenetische veranderingen. Het begrijpen van deze veranderingen opent mogelijkheden voor vroege detectie en preventie.
  • Epigenetische therapieën: In de toekomst kunnen behandelingen gericht zijn op het herstellen van ongewenste epigenetische veranderingen. Dit opent de mogelijkheid voor op maat gemaakte behandelingen die specifiek zijn afgestemd op de epigenetische kenmerken van een individu.

Epigenetica is dus een onwijs interessant domein dat de complexiteit van genexpressie laat zien. Het verandert het begrip van genetica van statisch naar dynamisch, waardoor je een nieuw niveau van controle over jouw genetische erfenis kunt verkrijgen. En door inzicht te krijgen in de werking van epigenetica, ontstaat de mogelijkheid om actief deel te nemen aan het vormgeven van onze genetische gezondheid in de toekomst.