Test jouw energiebalans

Test jouw energiebalans

Start de test

Waarom gapen we en wat gebeurt er als we gapen?

Leestijd 3 minuten
breinkennis – slaap
waarom gapen we

Gapen blijft één van de meest mysterieuze en intrigerende gedragingen van de mens. Vaak gebeurt het onbewust, maar gemiddeld gapen mensen zo’n 10 tot 15 keer per dag. Interessant genoeg is zelfs aangetoond dat embryo’s in de baarmoeder al gapen. Het uitdrukken van een gaap wordt doorgaans geassocieerd met verveling of vermoeidheid, maar is dit altijd echt het geval? In dit artikel kom je erachter.

Waarom gapen mensen?

Een gangbare verklaring voor gapen was lange tijd dat de hersenen zo van extra zuurstof worden voorzien. Toch onthullen recente onderzoeken dat gapen eigenlijk dient om de hersenen af te koelen. Tijdens een gaap ademen we koele lucht in, waardoor de spieren rond de mondholte zich strekken en de toevoer van koel bloed naar de hersenen wordt verhoogd.

Dit evolutionair oude systeem zorgt ervoor dat de hersenen actief en in optimale staat blijven. Onderzoek heeft aangetoond dat de temperatuur van de hersenen snel daalt na een gaap en dat de omgevingstemperatuur bepaalt hoe vaak er wordt gegapen. Interessant is dat mensen bijna nooit gapen wanneer ze bijvoorbeeld een cool pack tegen hun hoofd of nek houden of andere methoden gebruiken om hun hersenen af te koelen.

Grappig om te weten: niet alleen mensen, maar ook dieren gapen. Onderzoek door gedragsbiologen suggereert zelfs dat hoe langer een dier gaapt, hoe groter zijn hersenen zijn. Dit wil natuurlijk niet meteen zeggen dat een dier slimmer is als het meer of langer gaapt.

Gapen is aanstekelijk

En dan nu een antwoord op die ene vraag: waarom moet je zelf ook gapen als je een ander dat ziet doen? Dit is te wijten aan de motorische cortex in de hersenen, waar de spiegelneuronen actief zijn. Spiegelneuronen zijn speciale neuronen die worden geactiveerd tijdens het uitvoeren of observeren van een handeling. Vervolgens stuurt dit deel van je hersenen je spieren aan en dat resulteert erin dat je ook gaat gapen. Bovendien zijn mensen over het algemeen empathisch, wat betekent dat hoe meer empathie je hebt, hoe meer je vatbaar bent voor andermans gaap.

Bekijk de afbeelding bij dit artikel nog eens. Werkt het gapen bij jou ook aanstekelijk?

Hoe werkt gapen?

Maar hoe werkt gapen dan precies? Wanneer je een gaap voelt opkomen, open je je mond wijd en adem je diep in door je mond. Dit activeert reflexen die verschillende spieren aanspannen. Tegelijkertijd opent de buis van Eustachius, die het middenoor verbindt met de keelholte, om de druk in het middenoor gelijk te maken aan de omgevingsdruk. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer je in een vliegtuig stijgt of daalt. Zowel je hartslag als je alertheid nemen kort toe wanneer je gaapt, wat suggereert dat het een mechanisme is om ons wakker en alert te houden.

Ademhalingsoefening bij zuurstoftekort

Soms komt gapen ook voor wanneer je last hebt van benauwdheid. Je lichaam heeft een ‘tekort’ aan zuurstof en wil dit tekort aanvullen door te gapen. Dit voelt vaak als happen naar lucht, omdat je niet onder je adem kunt komen. Op het moment dat dit gebeurt is het goed om je bewust te worden van de diepte en frequentie van je ademhaling. Het is dan verstandig om je ademhaling te vertragen. Gerichte ademhalingsoefeningen kunnen een effectieve manier zijn om je ademhaling onder controle te krijgen met als gevolg dat je minder gaapt.

Meer leren over de kracht van ademen? Schrijf je dan nu in voor de training ‘Breathwork en je brein’.

Breathwork training Rotterdam