De verschillende oorzaken van overgewicht

Leestijd 5 minuten
brain food
Oorzaak van overgewicht

Afvallen kan heel uitdagend zijn. En het kan zeker ook frustratie met zich meebrengen als al jouw inspanningen niet de gewenste resultaten opleveren. Maar één ding is zeker – als jij niet weet wat precies de oorzaak is van je huidige gewicht, is het lastig om duurzaam af te vallen. Wellicht lukt het je wel om een paar kilo te verliezen. Maar na verloop van tijd zakt jouw motivatie en pak je niet de werkelijke oorzaak van jouw gewichtstoename aan. In dit artikel belichten we enkele mogelijke oorzaken van overgewicht.

Waarom lukt het niet om af te vallen?

“Gewoon minder eten en meer bewegen.” Nee, het is niet altijd zo simpel als dat het wordt geschetst. Er kunnen namelijk, naast jouw voedingspatroon, ook andere onderliggende oorzaken meespelen bij overgewicht.

Overgewicht door obesogene omgeving

Wist je dat we maar liefst 200 voedingskeuzes per dag maken? Het wordt letterlijk overal aangeboden. Niet alleen in de winkels of op straat, zelfs op social media word je verleid.

Daarnaast speelt jouw directe omgeving ook een belangrijke rol. Als jij in een omgeving leeft die ongezond eten aanbiedt, dan wordt het ook lastiger om te kiezen voor gezond eten. Denk aan je partner, gezin, familie, werk en vrienden. Maar ook het type winkels in het centrum bij jou in de buurt.

Vraag jezelf eens af hoe jouw omgeving eruitziet met betrekking tot (on)gezond eten. Waar haal jij je eten? Wat voor eten wordt er bij jou thuis en op werk genuttigd?

Overgewicht door medicijnen

Wist je dat je van bepaalde medicijnen aan kunt komen in gewicht? We nemen prednison hierbij als voorbeeld. Dit medicijn kan een hongergevoel opwekken. Bovendien bevat prednison corticosteroïden die erg lijken op het stresshormoon cortisol. Cortisol wordt het stresshormoon genoemd omdat je lichaam het aanmaakt onder invloed van stress. En dit hormoon kan leiden tot gewichtstoename.

Maar liefst 1 op de 10 Nederlanders gebruikt een medicijn wat deze corticosteroïden bevat. Andere medicijnen die een risico vormen om aan te komen in gewicht zijn bijvoorbeeld:

  • Insuline
  • Antidepressiva
  • Bloeddrukverlagende medicijnen
  • Middelen tegen epilepsie
  • Antipsychotica (lithium, olanzapine, risperidon)
  • (Zenuw)pijnstillers (pregabaline, amitriptyline)
  • Mogelijk ook maagzuurremmers (protonpompremmers)
  • Mogelijk ook middelen tegen allergie (antihistaminica)

Ook injecties die corticosteroïden bevatten, om bijvoorbeeld ontstekingen in gewrichten tegen te gaan, kunnen een oorzaak zijn van aankomen in gewicht.

Zelfs onderstaande punten kunnen leiden tot een gewichtstoename:

  • Inhalatiepuffer voor astma
  • Neussprays
  • Oor- en oogdruppels
  • Crème voor eczeem

Let op: we vermelden hier enkel voorbeelden ter illustratie van mogelijke oorzaken. Dit rijtje is niet volledig.

Stress

Is stress écht een dikmaker? Ja, wanneer je langdurig onder stress komt te staan, heeft dit niet alleen invloed op je brein, maar kan dit ook invloed hebben op jouw gewicht. Je kunt met stress namelijk meer buikvet ontwikkelen.

Een te hoge aanmaak van het stresshormoon, cortisol, zorgt niet alleen voor een verhoogde kans op hoge bloeddruk, verhoogde bloedsuiker, dunnere huid, verlies spierkracht en osteoporose. Het kan ook leiden tot overgewicht.

Slaap

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen die structureel 6 uur (of minder) per nacht slapen, meer kans hebben op overgewicht. Een reden daarvan is het hormoon ghreline. Ghreline is het hormoon dat zorgt voor een hongergevoel en dit hormoon neemt toe als je te weinig slaapt. Ditzelfde gebeurt bij een ontregelde biologische klok, denk bijvoorbeeld aan het draaien van onregelmatige  (nacht-)diensten.

Onvoldoende beweging

Beweging is niet voor niets één van de zeven pijlers van de Brain Balance Methodiek. Beweging is namelijk geweldig voor je mentale én fysieke gezondheid. En wanneer je te weinig beweegt heb je meer kans op allerlei chronische ziektes, zoals: hart- en vaatziektes, depressies, diabetes type 2 en ja, ook overgewicht. Bewegen gaat overigens niet alleen over zwoegen in de sportschool.  Het gaat ook over het genieten van het leven met elke stap, sprong en beweging die jij maakt.

Beweging gaat tegelijkertijd ook over stilstaan, zitten en liggen. Want dat doen we vaak veel te veel. Gemiddeld zitten we 9 uur per dag (!) en dat terwijl zitten het nieuwe roken wordt genoemd. Beweging zit hem dus ook in minder vaak zitten. Een fijne tip hiervoor: pas sitting breaks toe in jouw (werk-)leven.

Trauma

Ongunstige ontwikkelingen op psychosociaal vlak leiden ook tot fysiologische veranderingen in het lichaam. Het oplopen van een trauma kan dan ook leiden tot overgewicht door verschillende psychologische en fysiologische factoren. Het kan bijvoorbeeld leiden tot emotioneel eten als een copingmechanisme, waarbij eten wordt gebruikt als een manier om met stress en emoties om te gaan.

Daarnaast kan trauma je hormonale balans beïnvloeden, met name je cortisolniveaus, die de eetlust en vetopslag kunnen beïnvloeden. Sommige mensen ontwikkelen ook verminderde zelfcontrole na trauma, wat kan leiden tot ongezonde eetgewoonten en gewichtstoename. Tot slot kunnen langdurige psychologische effecten van trauma, zoals een depressie en angsten, indirect bijdragen aan overgewicht door een sedentaire levensstijl en gebrek aan lichaamsbeweging.

DNA

Als jij ouders hebt die allebei overgewicht hebben, is de kans groter dat jij dit ook ontwikkeld. Genetische factoren spelen namelijk een aanzienlijke rol bij je gewicht (40-70%).

Genetische obesitas

Bij genetische obesitas is een deel van de oorzaak te herleiden aan de erfelijke aanleg. Er zijn twee vormen van genetische obesitas:

  1. Syndromale obesitas: dit ontwikkel je voor je 5de levensjaar. Je hebt dan een chromonsoom afwijking. Naast obesitas, zie je dan ook vaak een verstandelijke beperking of dysmorfe kenmerken (afwijkingen in het gelaat en lichaam). Dit gaat vaak gepaard met een ongeremde eetlust.
  2. Monogenetische obesitas: dit ontwikkel je wanneer je niet voldoende leptine aanmaakt. Leptine is het hormoon dat in de hippocampus het hongergevoel onderdrukt.

Jouw voedingspatroon en programmeringen

Tot slot nog een inkoppertje, want uiteraard beïnvloedt wat je eet, wanneer je eet en hoe je eet jouw gewicht. Als we bijvoorbeeld vanuit de Brain Balance methodiek naar gezonde voeding kijken, gaat het kortgezegd om een gebalanceerd voedingspatroon waarbij je jouw lichaam voedt met de benodigde voedingsstoffen voor alle functies van het brein en lichaam. En wanneer als je op die manier voor je lichaam gaat zorgen kan gewichtsafname zeker een gevolg zijn. Wil je hier meer over leren? Bekijk onze training over Brain Food dan eens.

Waarom lukt het niet om af te vallen?

Last but (zeker!) not least: je programmeringen rondom voeding. Jouw breinprogrammeringen spelen ook een rol bij overgewicht, doordat ze invloed hebben op jouw eetgedrag en je relatie met voeding. Patronen zoals emotioneel eten, aangeleerd in de kindertijd, kunnen leiden tot ongezonde eetgewoonten. En denk ook aan negatieve overtuigingen over je lichaamsbeeld en zelfwaarde die overgewicht kunnen bevorderen. Zoals we eerder ook benoemde kan jouw brein ook reageren op stress met de afgifte van hormonen die eetlust en vetopslag beïnvloeden, wat bijdraagt aan gewichtstoename. Het begrijpen en aanpassen van deze breinprogrammeringen is een hele mooie start van een gezonde benadering van gewichtsbeheersing.

 

Waarom lukt het niet om af te vallen?