Wat doet muziek met je hersenen?

Leestijd 5 minuten
breinkennis – relax
muziek, brein, effecten, invloed, lichaam, muziek luisteren positief, positieve invloed, muziek maken

Muziek is meer dan alleen geluid; het heeft een positief vermogen om emoties los te maken, gedachten te beïnvloeden en zelfs je fysieke gezondheid te verbeteren. Al in de buik van je moeder verandert je ademhaling en hartslag zodra je daarbuiten muziek hoort. In dit artikel lees je meer over de invloed van muziek op je (brein)gezondheid en wat muziek met je hersenen doet.

Muziek als positieve invloed

Muziek bestaat uit trillingen op bepaalde frequenties (tonen), die in je brein terecht komen.

Deze trillingen activeren hersendelen en roepen emoties op die horen bij jouw persoonlijke breinprogrammering. Ook stimuleren ze de aanmaak van neurotransmitters, zoals GABA en dopamine.

Maar waar heeft muziek dan precies een positieve invloed op?
1. Muziek kan ervoor zorgen dat je goede stemming wordt behouden. Zo zet je bijvoorbeeld vrolijke muziek op als je al lekker aan het koken bent of een gezellige avond hebt met vrienden. Daarentegen werkt het ook om naar vrolijke muziek te luisteren wanneer je je juist wat minder goed voelt, om zo je stemming te verbeteren.
2. Ook heeft muziek een positief effect op je immuunsysteem. Uit een onderzoek blijkt dat wanneer je naar rustgevende muziek luistert, hogere niveaus van het antilichaam immunoglobuline A in je immuunsysteem ontstaan. Dit helpt je immuunsysteem om virussen en andere indringers aan te vallen.
3. Muziek is niet alleen een vorm van ontspanning, maar het kan ook dienen als een kracht voor stressmanagement. Zowel je cortisolwaarden als je hartslag kunnen verlagen, bij het luisteren naar een fijne melodie. Beiden zijn belangrijk voor het verminderen van stress. Muziek kan hierdoor negatieve emoties verminderen, zoals zorgen, onrust en angst, maar ook kan muziek bijdragen aan positieve emoties, zoals een geluksgevoel.
4. De juiste muziek brengt je in een perfecte staat van ontspanning en helpt je lichaam om beter in slaap te vallen. Muziek kan zelfs je slaapkwaliteit en -kwantiteit gevoelig verbeteren. Natuurlijk helpt het luisteren van specifieke muziek beter dan andere muziek. Een goed voorbeeld zijn nummers met één beat per seconde. Deze nummers kunnen je hartslag vertragen en brengen je lichaam in de stemming om te slapen.
5. Rustige, kalme klanken stimuleren de processen in je hersenen die verantwoordelijk zijn voor creativiteit. Bovendien kan muziek ook zorgen voor een betere concentratie.

Maar dat is niet alles, laten we wat dieper ingaan op wat er gebeurt in je brein.

Breinwetenschap achter muziek

Muziek heeft het unieke vermogen om door te dringen tot de diepste structuren van je brein. Zo activeert het verschillende breingebieden die met elkaar verbonden zijn via een complex netwerk van zenuwbanen. Dit zorgt voor een breed scala aan reacties in je brein, van emoties tot motorische functies. Er is overigens niet één plekje aan te wijzen waar muziek wordt verwerkt. Het hele brein doet mee en dat is nu juist het unieke van muziek. Bij de meeste andere activiteiten in jouw leven, zijn er veel minder gebieden tegelijkertijd actief. Daarnaast zijn het juist je complexe systemen die de meeste stimulatie veroorzaken. Dat maakt muziek dus zo goed voor je brein, want hoe meer stimulatie het ontvangt, hoe beter het in conditie blijft.

Emoties oproepen met muziek

Muziek is één van de krachtigste middelen om emoties op te roepen. Zelfs wanneer je een liedje in je hoofd afspeelt, worden je hersenen op een vergelijkbare manier geactiveerd als wanneer je het daadwerkelijk hoort. Je kunt jezelf met muziek dus in een bepaalde stemming brengen: bijvoorbeeld ontspannen, vrolijk of verdrietig. Soms kan een liedje nét die emoties wakker maken die je zelf al ver weg had gestopt. Alle elementen van muziek (ritme, klank, melodie en harmonie) hebben invloed op een specifiek deel van je hersenen: de amygdala. In dit deel vindt verwerking en activatie van emoties plaats. Wanneer je kippenvel ervaart tijdens het beluisteren van muziek, weet je dat de amygdala is geactiveerd.

Daarnaast zijn er verbanden gevonden tussen het luistergedrag en het ervaren van gelukzaligheid. Wanneer je muziek vooral gebruikt om je stemming te reguleren, zul je sneller tevreden zijn met je leven. 

Naast het oproepen van emoties verbindt muziek mensen op een diepgaand niveau. Als je samen muziek maakt of ernaar luistert, kan dit je gevoel van eenzaamheid verminderen en een gelukkig gevoel stimuleren.

Fysieke effecten van muziek

Naast de invloed op je brein heeft muziek ook directe fysieke effecten op je lichaam. Het luisteren naar rustgevende muziek kan je hartslag verlagen, je bloeddruk laten dalen, je spieren laten ontspannen en zelfs je immuunsysteem verbeteren. O.a. de hypothalamus is verantwoordelijk voor je hartslag en bloeddruk. Dit onderdeel in je hersenen is namelijk betrokken bij de regulatie van jouw lichaam. Ook blijkt uit onderzoek dat wanneer je naar rustgevende muziek luistert, hogere niveaus van het antilichaam immunoglobuline A in je immuunsysteem ontstaan. Dit helpt je immuunsysteem om virussen en andere indringers aan te vallen.

Naast deze fysieke effecten, stimuleert muziek ook de motorische gebieden in het brein. Het ritme van muziek kan je aanzetten tot beweging en zelfs motiveren om actiever te zijn. Dit is fijn, omdat beweging onwijs belangrijk is voor je brein.
Dansen op muziek laat je bloed en energie stromen, verlaagt je cortisol levels en verhoogt ontspanning. Ook kan een paar minuutjes dansen ervoor zorgen dat je je meer geaard voelt in jouw lichaam.

Individuele voorkeuren

Het effect van muziek op je brein is niet voor iedereen hetzelfde. Persoonlijke voorkeuren en ervaringen spelen een belangrijke rol bij de verwerking van muziek. Wat voor de ene persoon ontspannend is, kan voor een ander juist stressvol zijn. Het is daarom belangrijk om muziek te kiezen die aansluit bij je individuele behoeften en emoties. Hoe jouw brein geprogrammeerd is bij het horen van bepaalde muziek, speelt hier een grote rol. Denk aan welke muziek je in je jeugd hoorde, herinneringen die terugkomen bij het luisteren naar een nummer of een blij gevoel dat je krijgt van een bepaalde melodie. Door aandachtig naar muziek te luisteren word je rustiger, meer in balans en gelukkiger. Het brengt je aandacht naar het moment in het nu en zo kun je andere gedachtes even loslaten.

Hoe krachtig het effect van iemands favoriete muziek kan zijn, is soms te zien bij patiënten met dementie. Mensen die zich niets meer lijken te herinneren, amper nog reageren en niet meer praten, veren ineens op wanneer ze een liedje uit hun jeugd horen.

Binaural beats

Over het algemeen vinden mensen het fijn om te luisteren naar klanken die veel hoge frequenties bevatten. Japanse wetenschappers ontdekten dat dit soort klanken verschillende diepere hersenlagen activeren en de productie van hersengolven veranderen. Binaural beats zijn hier het perfecte voorbeeld van. Hiermee kun je jouw staat van zijn beïnvloeden. Ze worden niet voor niks veel gebruikt tijdens yogalessen, meditaties, tijdens het studeren of zelfs bij coachingsessies.

Kortom, zet vooral een vrolijk of ontspannend muziekje aan in de auto, thuis tijdens het opruimen of in je oortjes wanneer je in het openbaar vervoer zit. Het zorgt voor enorm veel positieve effecten en is echt een toevoeging aan je dag.